1. Khi nào dùng “tôi”
“Tôi” dùng để mô tả vai trò của chính bạn trong cuộc hội thoại, giúp AI hiểu:
- Bạn đang đứng ở vị trí nào
- Bạn mong chờ phong cách trả lời ra sao
- Bạn muốn AI điều chỉnh mức độ chuyên môn thế nào
Dùng “tôi” khi:
- Bạn mô tả ngữ cảnh bản thân
Ví dụ:- “Tôi là giảng viên CNTT, hãy giải thích khái niệm này rõ ràng giúp tôi.”
- “Tôi là kỹ sư vận hành, hãy đưa ra quy trình xử lý ngắn gọn.”
- Bạn muốn AI điều chỉnh nội dung phù hợp với vai trò của bạn
- “Tôi đang chuẩn bị bài giảng cho sinh viên năm 2.”
- “Tôi đang xử lý sự cố production.”
- Bạn muốn AI hỗ trợ cá nhân hóa
- “Tôi muốn tạo một slide giới thiệu về cloud computing.”
- “Tôi đang viết báo cáo bảo mật.”
- Tổng hợp thông tin
| Cách Thức | Ví dụ về Câu lệnh | Mục đích & Lợi ích |
| “Tôi là [Vai trò]” | “Tôi là một nhà phát triển phần mềm đang viết mã bằng Python. Hãy giúp tôi gỡ lỗi đoạn code này.” | Định vị kiến thức & ngôn ngữ: AI biết nên sử dụng thuật ngữ chuyên môn nào và mức độ chi tiết cần thiết. |
| “Tôi đang [Tình huống]” | “Tôi đang chuẩn bị phỏng vấn xin việc cho vị trí Quản lý Dự án. Hãy hỏi tôi những câu hỏi khó về quản lý rủi ro.” | Tạo mô phỏng thực tế: AI trở thành đối tác luyện tập, đưa ra các tình huống và câu hỏi phù hợp với bối cảnh thực tế. |
| “Tôi cần bạn [Hành động]” | “Tôi cần bạn đóng vai trò là nhà phê bình phim. Đánh giá về bộ phim X dưới góc nhìn của một chuyên gia.” | Xác định hành động mong muốn: Dù không trực tiếp nói “Tôi là,” câu lệnh vẫn ngụ ý về vai trò mà người dùng muốn AI thực hiện đối với nội dung của họ. |
Quy tắc tổng quát: Dùng “tôi” để giúp AI hiểu bạn là ai và mong muốn gì.
2. Khi nào dùng “bạn”
“Bạn” dùng khi phân vai cho AI, nhằm điều khiển phong cách, mức độ chuyên môn hoặc hành vi của AI.
Dùng “bạn” khi:
- Bạn muốn AI đóng vai trò cụ thể
- “Bạn là trợ lý kỹ thuật cấp cao.”
- “Bạn là chuyên gia bảo mật.”
- “Bạn là sinh viên đang hỏi giảng viên.”
- Bạn muốn kiểm soát giọng điệu hoặc cách trình bày của AI
- “Bạn hãy trả lời với giọng trang trọng.”
- “Bạn giải thích khái niệm này đơn giản nhất có thể.”
- Bạn muốn AI mô phỏng một nhân vật / tình huống
- “Bạn đang đóng vai người dùng báo lỗi.”
- “Bạn là nhà tuyển dụng phỏng vấn vị trí DevOps.”
- Bạn muốn AI hành xử như một hệ thống hoặc module
- “Bạn là một hệ thống IDS mô phỏng, hãy phân tích truy vết này.”
- “Bạn là REST API server, hãy phản hồi theo JSON.”
- Tổng hợp thông tin
| Cách Thức | Ví dụ về Câu lệnh | Mục đích & Lợi ích |
| “Bạn là [Vai trò]” | “Bạn là một chuyên gia marketing dày dạn kinh nghiệm. Hãy xây dựng một chiến lược nội dung cho sản phẩm mới.” | Kích hoạt tính cách & chuyên môn: AI thay đổi giọng điệu, phong cách viết, và mức độ chuyên sâu của thông tin để phù hợp với vai trò được giao. |
| “Bạn là [Đối tượng]” | “Bạn là một học sinh lớp 5. Giải thích cho tôi về chu trình nước bằng ngôn ngữ đơn giản nhất.” | Điều chỉnh độ phức tạp: Buộc AI phải đơn giản hóa thông tin hoặc sử dụng ngôn ngữ, ví dụ, thân thiện với trẻ em. |
| “Hãy đóng vai trò là [Nhân vật/Chuyên gia]” | “Hãy đóng vai trò là một người bạn thân. Đưa ra lời khuyên chân thành cho tôi về việc chuyển đổi nghề nghiệp.” | Tạo cảm xúc & mối quan hệ: AI có thể sử dụng giọng điệu ấm áp, đồng cảm hơn thay vì giọng điệu trung lập mặc định. |
Quy tắc tổng quát: Dùng “bạn” để quy định vai trò và hành vi của AI.
3. Tóm tắt nhanh (dễ nhớ)
| Đại từ | Dùng cho | Công dụng chính |
|---|---|---|
| Tôi | Người dùng (bạn) | Giúp AI hiểu bạn là ai, cần gì |
| Bạn | AI | Giúp AI hiểu nó cần đóng vai gì và trả lời ra sao |
4. Ví dụ so sánh
Tình huống 1: Soạn bài giảng
- “Tôi là giảng viên. Bạn hãy trình bày chủ đề Docker theo cấu trúc của một bài giảng đại học.”
Tình huống 2: Mô phỏng sự cố doanh nghiệp
- “Tôi đang xử lý lỗi server bị treo. Bạn hãy đóng vai kỹ sư L2 phân tích nguyên nhân.”
Tình huống 3: Xin lời khuyên cá nhân hóa
- “Tôi muốn tạo một workshop về DevSecOps. Bạn hãy đề xuất chủ đề nội dung phù hợp.”
5. Quy tắc vàng
- “Tôi” = tự giới thiệu mình => Thường sẽ áp dụng cho việc hỏi đáp.
- “Bạn” = phân vai và điều khiển AI => Thường sẽ áp dụng cho việc đào tạo hoặc đóng vai.
